Historie van de kerk

LOSDORP – JOHANNESKERK

De Johanneskerk van Losdorp staat centraal op het kerkhof, op een met gracht omringde radiale wierde. Voordat deze 13e eeuwse kerk werd opgetrokken uit kloostermoppen, stond er waarschijnlijk een houten voorganger. Tot 1795 was Losdorp een deel van (de) Vierburen: het gebied van de dorpen Godlinze, Losdorp, Bierum en Spijk.

In de 18e werd de kerk grondig herbouwd, waar een gedenksteen in de westgevel boven de deur ons aan herinnert: “(…) In het jaar van de Geboorte onzes HEEREN JESU CHRISTI MDCCLXXV heeft de Hoog& Wel Gebooren Vrouwe Margareta Bauwina Douarière Rengers Farmsum (…) dese Kerk na van buiten als binnen vernieuwd (…)”. De steen vertelt ons dat de kerk in 1775 vernieuwd is, maar merkwaardig genoeg staat het jaar 1776 boven de ingang.

Daarnaast is ook het bouwjaar van de toren niet meer te achterhalen. Wel is duidelijk dat de toren in 1662 werd vernieuwd onder aanvoering van de toenmalige collator, Bernhart Entens. Vervolgens werd de toren in 1848 verhoogd – volgens een gedenksteen aan de noordkant – waarbij men in het verhoogde deel galmgaten met spitse bogen heeft aangebracht. Het geheel wordt bekroond met een houten, opengewerkte spits. In de toren hangen twee klokken; een van T. Goosens uit 1709 en een nieuwe, die een gescheurde klok uit 1538 vervangt. Het smeedijzeren, mechanische uurwerk komt uit de 17e eeuw.

De eenvoudige zaalkerk met recht gesloten koor roept echter nog meer vragen op; alleen het middelste raam is centraal geplaatst. Zou de kerk bij de herbouw is 1775 verlengd zijn is zowel oostelijke als westelijke richting? En ook het metselwerk is dubbelzinnig: de lisenen op de oosthoeken zijn dunner dan de muur van het koor. En wat is de functie van de laag geplaatste muurankers aan de noord- en zuidoost zijde?

Het interieur van de kerk is nog volledig zoals in 1775, op het orgel na. Dat werd gebouwd in 1830 door N.A. Lohman & Zn en in 1922 vernieuwd. Daarnaast bezit de kerk een rijk gesneden preekstoel met (nogal overmaats) klankbord en trap in Louis XV-stijl, een doophek met gesneden lezenaar en een avondmaalstaf.